Kriptolojide kod, anlam düzeyinde çalışan bir mesajı şifrelemek için kullanılan bir yöntemdir; yani, kelimeler veya ifadeler başka bir şeye dönüştürülür. Bir kod "change" kelimesini "CVGDK" ya da "cocktail lounge" kelimesine dönüştürebilir. ABD Ulusal Güvenlik Ajansı bir kodu şöyle tanımlamıştır: "Açık metin öğelerinin esas olarak sözcükler, ifadeler veya cümleler olduğu ve kod eşdeğerlerinin ("kod grupları" olarak adlandırılır) tipik olarak aynı uzunlukta anlamsız kombinasyonlardaki harflerden veya rakamlardan (veya her ikisinden) oluştuğu bir ikame şifre sistemi (kriptosistem)dir." İfadeleri veya kelimeleri şifrelemek ve şifrelerini çözmek için bir kod kitabı (İngilizce: codebook) gereklidir.
Buna karşın, şifreler mesajları tek tek harfler veya küçük harf grupları, hatta modern şifrelerde tek tek bitler düzeyinde şifreler. Mesajlar önce bir kod, sonra da bir şifre ile dönüştürülebilir. Bu tür çoklu şifreleme veya "süper şifreleme" kriptanalizi daha zor hale getirmeyi amaçlar.
Kodlar ve şifreler arasındaki bir başka karşılaştırma da bir kodun tipik olarak bir harfi veya harf gruplarını matematik kullanmadan doğrudan temsil etmesidir. Bu nedenle sayılar şu üç değeri temsil edecek şekilde yapılandırılır: 1001 = A, 1002 = B, 1003 = C, ... . Bu durumda ortaya çıkan mesaj ABC'yi iletmek için 1001 1002 1003 şeklinde olacaktır. Ancak şifreler, harfleri veya harf gruplarını temsil etmek için matematiksel bir formül kullanır. Örneğin, A = 1, B = 2, C = 3, ... . Böylece ABC mesajı her harfin değerinin 13 ile çarpılmasıyla elde edilir. O halde ABC mesajı 13 26 39 olacaktır.
Kodların kriptanalize yatkınlık ve hantal kod kitabını yönetmenin zorluğu gibi çeşitli dezavantajları vardır, bu nedenle şifreler artık modern kriptografide baskın tekniktir.
Bunun aksine, kodlar temsili olduklarından, tek tek kod kitabı öğelerinin matematiksel analizine açık değildirler. Örnekte, 13 26 39 mesajı her bir sayının 13'e bölünmesi ve ardından alfabetik olarak sıralanmasıyla kırılabilir. Bununla birlikte, kod kitabı kriptanalizinin odak noktası, frekans analizi kullanılarak düz metin mesajları içindeki aynı harf sıklığıyla eşleşen bireysel kod öğelerinin karşılaştırmalı sıklığıdır. Yukarıdaki örnekte, 1001, 1002, 1003 kod grubu birden fazla kez ortaya çıkabilir ve bu sıklık ABC'nin düz metin mesajlarında ortaya çıkma sayısıyla eşleşebilir.
(Geçmişte veya teknik olmayan bağlamlarda, "kod" ve "şifre" genellikle herhangi bir şifreleme biçimine atıfta bulunmak için kullanılır).
